Về chúng tôi

Về nghệ nhân Nguyễn Quốc Sự

Duyên nghề

 

   

 

Nghệ nhân Nguyễn Quốc Sự sinh năm 1942 tại thôn Khoái Nội - Xã Thắng Lợi – Huyện Thường Tín  - Hà Nội, là con trai độc nhất trong nhà, nên ngay từ nhỏ ông rất mực yêu thương cha mẹ. Sinh ra trong thời điểm đất nước, xã hội còn nhiều khó khăn, ông đã cố gắng kiếm nhiều việc làm thêm để phụ giúp gia đình, và thật tình cờ vào năm 13 tuổi khi sang nhà anh họ phụ trách tổ thêu của thôn, gương mặt của ông bỗng trở nên rạng ngời hơn hẳn khi nhìn thấy những hoa văn, họa tiết hiện dần lên dưới bàn tay thoăn thoắt của người thợ lành nghề, ông say mê, ông ngắm nghía,  ông tìm hiểu hết mẫu này đến mẫu kia.

Về đến nhà, ông nhất quyết xin mẹ cho đi học thêu, nhưng mẹ ông không đồng ý vì muốn con tập trung đến trường học văn hóa nhiều hơn. Phải mất đến 2 ngày, đứng trước thái độ kiên quyết của con (nhịn ăn, không nói chuyện) bà đành nhượng bộ và đưa ông đi học thêu. Với người bình thường học nghề phải mất hơn 1 năm mới vững, với ông thì chỉ cần trong 6 tháng là đã ngang với thợ giỏi rồi và cứ như thế niềm đam mê với nghề cứ lớn dần lớn dần theo năm tháng để tạo nên 1 trong những nghệ nhân hàng đầu như hiện nay.

 

Gây dựng danh tiếng

 

Hình ảnh có liên quan

 

Vào những năm 1972  khi ấy ông 30 tuổi và được bầu làm Tổ trưởng tổ kỹ thuật của Hợp tác xã thêu Thắng Lợi. Lúc đó, nghề thêu truyền thống của xã đã nức tiếng trong và ngoài nước, nghệ nhân của Hợp tác xã thường xuyên được mời đi Nga, Trung Quốc… để tham dự các cuộc thi tay nghề quốc tế.

Ông vẫn nhớ như in 1 trong những bước ngoặt của cuộc đời làm nghề của mình. Nhân một lần cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng về thăm Hợp tác xã thêu khi đó được coi là điển hình trong phong trào phát triển kinh tế của tỉnh, vào căn phòng treo rất nhiều ảnh Bác và các vị lãnh tụ cách mạng, cố Thủ tướng nói: “Nghề thêu ở đây rất nổi tiếng, đội ngũ thợ giỏi cũng đông, vậy mà sao chưa có bức nào thêu chân dung Bác Hồ?”.

Lời nói của cố Thủ tướng đã gieo vào lòng lãnh đạo xã, huyện và đặc biệt là Nguyễn Quốc Sự quyết tâm phải hoàn thành sứ mệnh ấy. Và thế là ông được cử đi học nâng cao tay nghề 1 năm. Tác phẩm đầu tiên về chân dung Bác Hồ thành công ngoài mong đợi.

Có thể nói, bức Chân dung Bác Hồ là bức tranh thêu để đời của nghệ nhân Nguyễn Quốc Sự. Từ khóe mắt, đến nụ cười hay chòm râu của Bác Hồ đều rất sống động khiến cho người ta tưởng đó là một bức ảnh chụp chân dung. Hơn nữa, cái thần thái của Bác được khắc họa một cách sống động, tỉ mỉ mà ít nghệ nhân làm được.

Ông Sự nói: "Để thêu được bức chân dung này, tôi đã mất gần một năm trời ròng rã, đêm nằm ngủ cũng bị ám ảnh về từng nét trên khuôn mặt Bác. Có lúc thêu rồi lại tháo ra, mà thêu đã khó khi gỡ lại càng khó hơn, bởi gỡ từng sợi chỉ là điều cực kì phức tạp. Tranh được thêu hoàn toàn bằng chỉ tơ, với loại sợi đặc biệt, kết hợp với kỹ thuật tài hoa và lòng kính trọng, lòng yêu nghề”.

Người nghệ nhân già cũng tâm sự thêm rằng, giai đoạn tỉa tót, chỉnh sửa của tranh là khó nhất. Khi thêu chân dung, là phải làm kỳ công, cho thật đúng và trúng, nếu không thì bỏ đi ngay. Giờ, loại hàng tranh thêu tay vẫn được bán đầy trên thị trường, nhưng để tìm được những bức tranh có hồn thì không đơn giản.
Những bức tranh thêu của ông Sự thật sống động, mềm mại tự nhiên và có sức hấp dẫn làm lay động lòng người. Các đề tài phong phú và đa dạng trong cuộc sống đều được ông phản ánh rõ nét thông qua hình tượng là những bức tranh thêu tay với đường nét tinh tế, cách phối màu sinh động. Cả cuộc đời ông, có lẽ tranh chân dung tốn nhiều công sức và khiến ông trăn trở nhất. Thêu chân dung là phải giữ được cái hồn, cái thần, hình khối. Không được béo, gầy. Ngày nay, có nhiều người thêu chân dung Bác Hồ nhưng không mấy người thành công.

Riêng bức thêu "Nàng Mona Lisa" của Leonardo Da Vinci, được đánh giá là đẹp đến kỳ diệu, Ông phải bỏ ra gần 3 năm trời mới thêu xong. Một "tay chơi" đã trả gần 500 triệu để cho bức tranh, nhưng ông Sự chưa bán. Nhiều du khách nước ngoài đến thăm, cũng thấy ngạc nhiên. Họ từng được ngắm nhiều bức tranh chép, thể hiện ở nhiều loại hình khác nhau, nhưng tranh thêu mà làm được như ông Sự thì thật tài tình. Cái khó của nghề thêu còn phải dựa vào cảm giác của người nghệ nhân. Bởi khi thêu, nghệ nhân phải cúi sát vào phông vải, tầm bao quát bị giảm nên dễ gây ra sự mất cân đối. Ông Sự nói: "Nghệ nhân thêu cũng như người họa sỹ, phải hiểu rõ từng thớ cơ biểu hiện trên khuôn mặt, cơ thể như thế nào để thể hiện cho đúng, chẳng hạn tìm được đúng điểm cơ rung trên mặt một người đang cười để thêu cho đúng thì mới thể hiện được nụ cười của người ta".

 

Người thầy trìu mến

 

 

Ngoài làm nghề, ông Sự còn làm công tác giảng dạy. Ngay từ năm 1975, đã có thời gian Liên xã Trung ương điều động ông về Đà Nẵng và Thừa Thiên - Huế để dạy thêu. Giờ không còn giảng dạy tại các lớp đào tạo thủ công mỹ nghệ, nhưng ông vẫn thường xuyên hướng dẫn cho những ai muốn đến học nghề và chỉ bảo những người thợ làm trong nhà cũng như con cháu mình tận tình. Học trò nhiều người đã thành những người thợ nổi tiếng, những chủ doanh nghiệp thêu có vị trí nhất định trong làng tranh thêu nước nhà. Ông vẫn mở cửa rộng đón con em trong làng đến học nghề, ông trả lương học nghề, rồi bố trí việc làm sau khi học xong. Học trò ai nấy đều rất yêu quý và kính trọng ông,

 

Những năm tháng thử thách

 

 

Còn nhớ, vào những năm 1980, kinh tế trong nước gặp rất nhiều khó khăn, HTX của ông hầu như không nhận được đơn đặt hàng nào, xã viên không có việc làm, phải bỏ nghề đi làm thuê hoặc quay sang làm nông nghiệp, bản thân ông cũng phải đi ấp trứng vịt thuê để kiếm tiền nuôi gia đình, rồi chuyển sang nghề nấu rượu, nuôi lợn… Ai cũng nghĩ nghề thêu của xã sẽ chìm vào dĩ vãng. Ấy thế mà sau gần 5 năm không tiếp xúc với chỉ màu và kim thêu, khi cuộc sống dần sung túc, máu nghề lại trỗi dậy trong ông và ông quyết định quay lại với khung thêu.

Điều đáng nói là thời gian đã không làm người ta quên mất danh tiếng tài hoa của ông Sự, bởi chỉ sau một thời gian ngắn, đã có nhiều đoàn khách lặn lội đến tận nhà ông đặt hàng. Ông liền đứng ra tập hợp đội ngũ thợ giỏi, mở lại các lớp học nghề. Nhờ vậy, nghề thêu ở Thắng Lợi lại vươn lên mạnh mẽ.

 

Giải thưởng cao quý

 

 

Nghệ nhân Nguyễn Quốc Sự đã đạt được nhiều giải thưởng và được biết đến khắp trong và ngoài nước. Niềm vinh quang đến với ông lần đầu tiên vào năm 1981 khi Cục Đào tạo, Liên xã Trung ương và Trường Mỹ Nghệ duyệt tác phẩm thêu "Nhà sàn Bác Hồ" của ông để tham dự triển lãm Olimpic tại Liên Xô (cũ). Với tác phẩm này, Nguyễn Quốc Sự giành được giải thưởng và được tặng thưởng Huân chương Lê-nin, Bằng khen của Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Liên Xô và sau đó là Huy chương Vàng của Đoàn Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh. Năm 1983, ông tham gia triển lãm tại Giảng Võ - Hà Nội và đoạt Huy chương vàng. Cũng vào năm này, ông được Nhà nước phong tặng danh hiệu Nghệ nhân cao quý.

Những sản phẩm tranh thêu của Nguyễn Quốc Sự ngoài được bán tại thị trường trong nước còn xuất khẩu đi 1 số các nước Bắc Âu, Đông Âu, Mỹ,  Đông Nam Á...  Đặc biệt năm 2013, nghệ nhân Nguyễn Quốc Sự được Chủ tịch nước phong tặng danh hiệu Nghệ nhân ưu tú của Thủ đô Hà Nội.

Công ty Cổ phần Sản xuất và Xúc tiến thương mại Pantala Việt Nam
Địa chỉ: Thắng Lợi, Thường Tín, Hà Nội, Việt Nam
Copyright © 2016 Pantala Việt Nam. All Rights Reserved
Showroom
Phòng tranh 1: Lý Quốc Sư, Q.Hoàn Kiếm, Tp.Hà Nội
Phòng tranh 2: Nguyễn Thái Học, Q.Ba Đình, Tp.Hà Nội

(*)Việt Xưa tự hào là đại diện ủy quyền thương mại chính thức của các cơ sở thêu tay truyền thống hàng đầu Việt Nam*

097 66 51 555
024 22 68 3579